Verkoop, zorg, keuken, kapsalon, receptie, werkplaats: in veel beroepen sta je de hele dag. Het probleem is niet het staan op zich, maar het feit dat je dat lang volhoudt, op dezelfde plek, zonder te kunnen zitten of bewegen.
Dit raden organisaties voor gezondheid op het werk aan om zulke dagen comfortabeler te maken: houdingen afwisselen, bewegen, letten op je schoenen en de ondergrond, en de dag goed afsluiten.
Waarom lang staan oncomfortabel wordt
Rechtop staan vraagt een voortdurende spierinspanning, vooral van je benen en rug. Als je stil blijft staan, krijgen de werkende spieren minder bloed en worden ze sneller moe: zware benen, pijnlijke voeten, een stijve rug of nek aan het eind van de dag.
Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) spreekt van langdurig staan bij meer dan een uur zonder onderbreking, of meer dan vier uur per dag. Als het vaak voorkomt, wordt het in verband gebracht met pijn in benen en voeten, lage rugpijn, vermoeidheid en spataderen.
Regelmatig van houding wisselen
Het belangrijkste principe is eenvoudig: je beste houding is de volgende. Het gaat er niet om staan te vervangen door zitten, maar om beide af te wisselen met momenten van beweging.
- Een stoel binnen handbereik: een stoel, een hoge kruk of een zit-stasteun laat je even leunen of zitten, ook als je vooral staand werkt.
- Een steun voor je voeten: met een stang of een kleine voetsteun zet je de ene voet en dan de andere omhoog, zodat je je gewicht van het ene been naar het andere verplaatst.
- Een werkblad op de juiste hoogte, zodat je niet voorovergebogen of met opgeheven armen werkt.
| Soort taak | Hoogte van het werkblad (uitgangspunt: je ellebogen) |
|---|---|
| Precisiewerk | Ongeveer 5 cm boven je ellebogen |
| Licht werk | 5 tot 10 cm onder je ellebogen |
| Zwaar werk | 20 tot 40 cm onder je ellebogen |
Deze richtlijnen komen van het Canadian Centre for Occupational Health and Safety. Volgens het INRS zijn het in de eerste plaats de werkorganisatie en de inrichting van de werkplek die langdurig staan beperken. Kun je op je werkplek niet afwisselen? Bespreek het dan met je werkgever of met de dienst voor gezondheid op het werk.
Bewegen en korte pauzes nemen
Als staan niet te vermijden is, kun je beter ‘actief’ staan dan stilstaan: een paar stappen zetten, je gewicht verplaatsen, je enkels laten werken.
- Elke 30 minuten een korte pauze om even te lopen, zoals EU-OSHA aanraadt.
- Regelmatig even zitten om je benen rust te geven, in plaats van één lange pauze.
- Een paar eenvoudige bewegingen: op je tenen gaan staan en weer zakken, rondjes draaien met je enkels, je knieën licht buigen.
- Taken afwisselen als dat kan, tussen taken die je staand, zittend en lopend doet.
Schoenen en ondergrond
Als je de hele dag staat, maken schoenen veel verschil. Het Canadian Centre for Occupational Health and Safety raadt schoenen aan:
- die de vorm van je voet volgen en ruimte laten voor je tenen;
- die je hiel goed vasthouden en je voetboog ondersteunen;
- met demping, eventueel met een kleine hak, maar zonder hoge hakken;
- met goed aangetrokken veters, zodat je voet niet schuift.
Op een harde vloer (beton, tegels, metaal) kunnen dempende inlegzolen of een antivermoeidheidsmat het ongemak verminderen: het INRS beoordeelt het bewijs als matig en benadrukt dat deze oplossingen alleen een aanvulling zijn op de werkorganisatie. Kies een mat met schuine randen, waar je niet over struikelt, en vermijd te dik schuim: te veel demping kan ook vermoeiend zijn.
Wat doe je aan het eind van de dag?
’s Avonds hebben je benen en voeten vooral rust nodig. Ga zitten, doe je schoenen uit en leg je benen hoog op een kussen of poef: dat is ook het eerste advies van de Britse gezondheidsdienst (NHS) als je enkels wat zijn opgezwollen na een lange dag staan. Een korte, rustige wandeling helpt ook om weer wat los te komen.
Een uitgebreide avondroutine vind je in wat je doet als je voeten moe zijn na een dag staan, en om je werkdag breder af te sluiten, onze ontspanningsroutine na het werk.
Sommige mensen gaan ook graag een paar minuten zitten met hun voeten op een massagemat zoals Komua 01 · Voetmassageapparaat: een moment van comfort thuis, geen behandeling. Het is een apparaat met elektroden: lees de gebruiksaanwijzing, en vraag medisch advies als je een pacemaker of een ander geïmplanteerd hulpmiddel hebt, zwanger bent of epilepsie hebt.
Wanneer ongemak om professioneel advies vraagt
Een moe gevoel ’s avonds komt vaak voor. Vraag een arts om advies:
- als een zwelling van je enkels of benen na een paar dagen rust niet minder wordt, of erger wordt;
- als pijn in je voeten, benen of rug aanhoudt, elke dag terugkomt of erger wordt;
- als je diabetes hebt en je voeten of benen opzwellen.
Ga snel naar een arts als één been zonder duidelijke reden opzwelt, als de zwelling plotseling, flink of pijnlijk is, of als de huid rood of warm wordt. Bel 112 bij kortademigheid, pijn op de borst of een beklemmend gevoel op de borst.
Ben je zwanger? EU-OSHA raadt aan de tijd die je per dag staat te beperken: bespreek het met je arts en met de dienst voor gezondheid op het werk.
